Last Week in Denmark is also available in the following languages:
🇩🇪Deutsch - 🇬🇧English - 🇪🇸Español - 🇮🇹Italiano - 🇭🇺Magyar - 🇵🇱Polski - 🇷🇴Română - 🇺🇦Українська
Haftanın Manşetleri
🏥 AB dışından gelen hemşireler için kota geliyor – işgücünde fırsat eşitliği mi yoksa fırsat engeli mi?
💸 Devlet 1,2 milyar DKK'unun alacaklılarını arıyor.
🚌 Aarhus'ta otobüs biletleri artik daha ucuz.
🍚👥 Kopenhag'ın yeni favorisi Türk pilavı.
Görsel: Diana Bălașa
İçindekiler
Ekipten
Yazan: Narcis George Matache
Sık sık okurlarımızdan aldığımız bir soru niçin "yabancı" ya da "ekspat" yerine "uluslararası" ifadesini kullandığımız. Sebebi basit: "yabancı" demek sizi hep dışarıda tutar, asla tam anlamıyla ait olamayacak biri olarak bırakır. "Uluslararası" ise gerçekte kim olduğunuzu yansıtır; farklı ulusları yahut dünyaları birbirine bağlayan bir kişi. Danimarka dediğimiz bu ülkeyi zenginleştiren deneyim, beceri ve bakış açıları getiren birisi. Arada kalan değil, arayı bulan.
Uluslararasılar birçok bakımdan süper kahraman gibidir. Yani yeni bir ülkede yaşamaya başlamak kolay değildir. Alıştığınız şeyleri geride bırakıp yeni bir dilin, yeni kuralların ve farklı geleneklerin olduğu bir yere adım atıyorsunuz. Yine de buna rağmen uyum sağlarsınız. Çalışır, okur, aile kurar ve topluluklar kurarsınız. Aynı anda iki veya üç kültür arasında yaşar, çoğumuzun hiç karşılaşmadığı zorluklarla mücadele edersiniz. Bu bir zayıflık değil, güçtür.
Ancak güç aynı zamanda sorumluluk da getirir. Aidiyet kendiliğinden oluşmaz; yaratılır. Bir derneğe her katıldığınızda, bir okulda gönüllü olarak çalıştığınızda, bir işletme açtığınızda, çevrenizde olup bitenleri okuduğunuzda veya sadece komşularınız ile bir kahve içtiğinizde, burada yaşamanın ne anlama geldiğini siz kendiniz şekillendirirsiniz. Her hareketiniz, daha açık, daha sağlam ve geleceğe daha hazır bir Danimarka inşa eder.
O yüzden kendinizi bir misafir olarak görmeyi bırakın. Zaten hikâyenin bir parçasısınız. Sahiplenin, şekillendirin, yaşayın. Çünkü Danimarka sadece Danimarkalılar için değil. Danimarka, Danimarka halkının evidir. Ve bu sizi de içeriyor elbette.
Pazardan pazara beklemek uzun mu? Yeni Danimarka’da Geçen Hafta WhatsApp kanalımızı takip ederek spontane gelişmelerden daha erken haber alabilirsiniz.
Danimarka’da Hayat
🍚👥 Kopenhag'ın yeni favorisi Türk pilavı. Benyamin Jakobsen ve Selahattin Ertem diye iki ortak Pilav Boys ile Türk pilavını Danimarka'ya taşıdı. Jakobsen'in dediğine göre tavuklu nohutlu Türk pilavına bir modernlik havası vermek için pilavı garnitürlü poke bowllarda servis ederek ön plana çıkmayı başarıyorlar. İkili ekim ayında 3. şubelerini Nörebro, Jagtvej caddesinde açmaya hazırlanıyor.
🏥AB dışındaki hemşireler için yeni kota. Yurtdışından gelen hemşire başvurularının 2022'deki 1.200'den geçen yıl 4.900'a çıkmasının ardından hükümet AB dışından hemşire sayısına sınırlama getirmeyi planlıyor. Başvuruların iddiaya göre talebin çok ötesine geçmesinin ardından, Sağlık Bakanı Sophie Løhde, aileleriyle birlikte gelen birçok hemşirenin, işsiz kalarak hayal kırıklığına uğradığını söylüyor. Ekim ayından itibaren sıfırdan başlaması beklenen kotanın, gelecekteki ihtiyaçlara göre yükseltilmesi bekleniyor. Ülkede halihazırda bulunan yabancı hemşireler ise sosyal hizmet ve sağlık hizmetleri görevlisi olarak çalışabilecek.
❄️Grönland'daki buzulların erimesi Avrupa'nın iklimini değiştirebilir. Yeni bir çalışmaya göre Kuzey Avrupa'nın kışlarını ılıman tutan Atlantik sirkülasyonunun (AMOC'un), yüksek emisyonlar devam ederse bozulma olasılığı %70. Orta düzeyde emisyonlar kesilse bile, risk ancak üçte bire ineyor. Böyle bir çölüş, Danimarka'da çok daha soğuk kışlar anlamına gelece. Kopenhag'da örneğin muhtemelen -35°C'ye kadar soğuk kışlar beklenecek, fakat bu iklim değişikliğinin etkinliği ancak 2200'den sonra ortaya çıkacak.
🌱Yeşil enerjide büyüme yerel tepkiler çekiyor. Rüzgar ve güneş en ucuz enerji kaynakları haline geldi ve iklim dengesi için hayati önem taşıyorlar. Ancak birçok belediye, enerji projelerinin yakınında yaşayan yerel halkın güçlü muhalefetiyle karşı karşıya. Danimarka'nın en büyük yeşil enerji üretimine sahip belediyesi Ringkøbing-Skjern'de yeni projeler küçültülürken, partiler tesislerin genişletilmesini onaylamadan önce daha fazla yerel fayda talep ediyor.
🔬On araştırmacı AB'nin en büyük hibelerini kazandı. Avrupa Araştırma Konseyi, buradaki üniversitelerde görevli on genç araştırmacıya prestijli Starting Grant'lerini verdi. Her biri önümüzdeki beş yıl içinde çığır açan projeleri yürütmek için yaklaşık 11 milyon DKK alacak. Kazananlar arasında teolojiden kuantum fiziğine kadar uzanan alanlar yer alıyor. Projeler arasında Aalborg Üniversitesi'nde daha uzun ömürlü elektrikli araç aküleri ve Kopenhag Üniversitesi'nde anne hakları için yeni yasal çerçeveler yer alıyor.
🥤Elektrolit çılgınlığı bilimin önüne geçiyor. Danimarka'da elektrolit tablet satışları çığırdan çıktı! Matas gibi zincirler dört kat artış bildirirken, uzmanlar çoğu insanın bunlara ihtiyaç duymadığını söylüyor. Triatlon koşmuyorsanız, ter içinde kalmıyorsanız veya koleradan muzdarip değilseniz, normal bir beslenme düzeni ihtiyaçlarınızı karşılar. Düzenli egzersizler veya akşamdan kalmalar için su, tuz veya hatta bir muz da aynı derecede işinizi görür. Doktorlar, bu çılgınlığın gerçek sağlık ihtiyaçlarına yönelik olmadığını, aksine pazarlama ve tüketiciliğin hakim olduğu konusunda uyarıyor.
💡Elektrolit nedir? Elektrolitler, vücudunuzun sıvı dengesini sağlamaya, kasların hareket etmesini ve sinirlerin çalışmasını sağlamaya yardımcı olan sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi minerallerdir. Normalde yiyecek ve sudan yeterli miktarda elektrolit alırsınız, ancak çok terlediğinizde, hastalandığınızda veya uzun mesafeler koştuğunuzda normalden daha fazla elektrolit kaybedersiniz.
Duyuru ve Etkinlikler
🎨 K7 Haftası – 28 Yaş Altı Gençler için Yedi Günlük Kültür Etkinliği
8-14 Eylül tarihleri arasında, 18-27 yaş arası herkes Danimarka'daki 200'den fazla müze ve sergi salonuna ücretsiz giriş hakkına sahip olacak. Ücretsiz K7 kartınızı indirip, fotoğraflı kimliğinizi yanınızda getirmeniz yeterli. 18-25 yaş arasındaysanız, tiyatro ve klasik müzik biletlerini sadece 40 DKK'ya satın alabilirsiniz.
📅 8 - 14 Eylül
📍Danimarka’daki 200’den fazla mekan
🎲Uluslararası Kutu Oyunları Gecesi – Esbjerg
International House’da kahkaha, strateji ve yeni arkadaşlıklar dolu bir gece için kutu oyunları tutkunlarıyla buluşun.
📅 12 Eylül Cuma ⏰ 18:00–22:00 – Ücretsiz (kayıt gereklidir) – [Buraya kaydolun]
📍 Esbjerg International House, Torvegade 23, 6700 Esbjerg
🏃 Social Run 2025 – Vejle
45 dakika boyunca yürüyüş veya koşu yaparak Vejle'yi keşfedin, ardından yeni arkadaşlarınızla ücretsiz içecek ve sosisli sandviç eşliğinde dinlenin.
📅 Cumartesi, 13 Eylül ⏰ 10:30–13:00 – Ücretsiz (11 Eylül'e kadar kayıt gereklidir) – [Buradan kaydolun]
📍 Søndertorv, 7100 Vejle
🗑️ Çöp Avı – Kolding
Food Reformers'ın 4. Çöp Avı etkinliğine katılın, kahve içip eğlenin, toplulukla birlikte temizlik yapın ve en iyi toplayıcılara verilecek ödülleri kazanın. Herkes davetlidir!
📅 14 Eylül Pazar ⏰ 10:00–12:30 – Ücretsiz
📍 Riberdyb 10, Kolding
💼 Çevrimiçi İş Arama Semineri – Kuzey Danimarka
Danimarka'da iş aramanın temellerini, International House North Denmark tarafından İngilizce olarak düzenlenen bu ücretsiz seminerde öğrenin.
📅 Çarşamba, 16 Eylül ⏰ 14:00–16:00 – Ücretsiz (kayıt gereklidir, son başvuru tarihi 15 Eylül) – [Buradan kaydolun]
📍 Çevrimiçi
🧳 Danimarka'da Hayata Başlamak İçin Temel Bilgiler – Çevrimiçi
Danimarka'ya yeni mi geldiniz? Bu çevrimiçi konuşma, giriş izinlerinden günlük ihtiyaçlara kadar yerleşmenin temel adımlarını anlatıyor.
📅 19 Eylül Cuma ⏰ 12:00–12:50 – Ücretsiz (kayıt gereklidir) – [Buraya kaydolun]
📍 Çevrimiçi
Daha fazlası için TeamUp takvimimiz: https://teamup.com/ksebj7go3on9oeanhq
📢 Danimarka'da uluslararası katılımcılar için önemli bir etkinliğe ev sahipliği mi yapacaksınız? Bize ulaşın: noticeboard@lwid.dk
Erasmus Defteri
🇰7⃣Danimarka’da bu hafta müzeler ücretsiz!
Her Eylül, bir hafta boyunca, Danimarka genelinde 200’den fazla müze/sergi ve çeşitli müzik etkinlikleri ücretsiz oluyor. K7, yahut kültür-7, senenin 37. haftasında 7 günlük bir programdır. Ve 27 yaşının altındaki herkes istifade edebiliyor. Bu yıl 8-14 Eylül arası geçerli olacak.
Bu fırsattan faydalanmak için aşağıdaki siteden kayıt olmanız gerekiyor: https://www.k7k7.dk/english
Bu kartla gezebileceğiniz yerler: Amalienborg Müzesi, İşçi Müzesi ARKEN - Modern Sanat Müzesi ve çok daha fazlası! Yanlış okumadınız: Danimarka genelinde. Yani Kopenhag dışındaki şehirlerde de gezebileceğiniz oldukça fazla sergi sizi bekliyor.
Bu konsepti beğenenler için 37. hafta dışında da müze gezmeyi sevenler için abonelik bir K7 Kartı / K7 Plus da var: https://tilmeld.k7k7.dk/
Bu yazının aslı, 8 Ekim 2023'te danimarka101'de yayınlamıştı: Türkiye'nin her köşesinden Danimarka'ya yolu düşen ekspatların buluşma noktası.
Danimarka Ekonomisi
Paramız
🚌Aarhus’ta daha ucuz otobüs biletleri tartışma yarattı. Belediye başkanı, yolcu sayısını %15 artıran ve şehre ek bir maliyet getirmeyen Odense’nin 15 DKK’lık bilet uygulamasını kopyalamak istiyor. Ancak muhalifler, bunun sürücülerden çok bisikletlileri ve yayaları otobüse çekme ihtimalinin daha yüksek olduğunu savunuyor. Çünkü araba sahipleri için fiyat, kolaylıktan daha az önemli. Uzmanlara göre gerçekten işe yarayan bir değişim için toplu taşıma hatlarının şehir dışındaki banliyöleri merkeze daha iyi bağlaması gerekiyor.
💸Devlet, 1.2 milyar DKK’nın peşinde. Yaklaşık 92.500 kişi ve şirkete, önümüzdeki günlerde Dijitalleşme Ajansı’ndan bir mektup ulaşacak. Devletin “bekleme hesabında” yıllardır unutulmuş paraları var; çoğu vergi iadesi ya da KDV. Hesap yeni NemKonto kurallarıyla kapatılıyor, bu yüzden alacaklıların paralarını talep etmeleri şart. Üç yıl içinde kimse başvurmazsa, para doğrudan hazineye aktarılacak.
🛒İndirim kovalamak bir nebze işe yarıyor. İki P4 radyo sunucusu aynı alışverişi yaptı. Biri indirimleri kovalamak için üç farklı dükkâna gitti, diğeri tek marketle yetindi. Sonuç: İndirim avcısı 149 DKK tasarruf etti ama 40 dakika fazladan harcadı ki bu da saatlik 200 DKK’lık bir “kazanca” denk geliyor. Uzmanlara göre asıl tasarruf, yemek planlaması yapmak ve lüks ürünleri kısmaktan geçiyor. Dinleyiciler ise kilo fiyatlarını kontrol etmek ve yemekleri dondurmak gibi pratik öneriler paylaşıyor.
🥗Ücretsiz okul öğünleri mi, daha ucuz şeker mi? Hükümet 2.6 milyar DKK değerindeki kahve ve şeker vergilerini kaldırmayı planlıyor. Ancak okul yöneticileri ve sağlık uzmanları, bu paranın kalıcı ve sağlıklı ücretsiz öğle yemeklerine harcanmasının daha faydalı olacağını savunuyor. Öğretmenler, bazı çocukların okula aç geldiğini ve personelin kendi yiyeceklerini paylaştığını söylüyor. Ulusal bir ücretsiz yemek programının yıllık maliyetinin 5.6 milyar DKK olacağı tahmin ediliyor. Bakanlar ise mevcut pilot projenin sonuçlarını beklemek istiyor ve vergi indiriminin market alışverişlerini ucuzlattığını öne sürüyor.
Piyasalar
🛰️Ukraynalı silah üreticisi Danimarka’da fabrika kuruyor. Uzun menzilli Flamingo füzesiyle tanınan Fire Point, Skrydstrup yakınlarında üretim tesisi açmak için onay aldı. Şirket, 1 Aralık’tan itibaren katı roket yakıtı üretimine başlayacak. Kopenhag, bunu Ukrayna’ya daha hızlı destek ve teknoloji transferi olarak değerlendirirken; Moskova, Danimarka’yı savaşa daha fazla yaklaştıracağı konusunda uyarıda bulundu.
💶Bir devletten ilk AB yeşil tahvili. Danimarka, AB Yeşil Tahvil Standardı’yla tamamen uyumlu devlet tahvili çıkaran dünyadaki ilk ülke oldu. Toplanan para, yenilenebilir enerji ve arazi kullanımı reformları gibi projelere ayrılacak. Maliye Bakanı Nicolai Wammen, bu adımın yeşil finans için yüksek bir standart belirlediğini, yatırımları sürdürülebilir projelere yönlendirdiğini ve yerel şirketlerin yeşil dönüşüm için sermayeye daha kolay erişmesine yardımcı olacağını söyledi.
Not: Tahvil, devletin veya şirketlerin yatırımcılardan borç almasını sağlayan bir senettir. Yeşil tahvil ise bu paranın yalnızca çevre dostu projelerde kullanılacağı garantisini verir.
Danimarka Siyaseti
Kanun Teklifleri
🤳Eğitim Bakanı Mattias Tesfaye, okullarda ve okul sonrası programlarda akıllı telefonların yasaklanmasına hazır olduklarını belirtmişti. Ancak şimdi, kurumların kendi “akıllı telefon karşıtı” politikalarını belirlemesini zorunlu kılan daha yumuşatılmış bir yasa önerdi. Bu adım, ekran kullanımının çocukların refahını olumsuz etkilediği uyarılarının ardından geldi.
Destekçiler, kararın okul yönetimlerine bırakılmasının doğru dengeyi sağladığını savunuyor. Muhalefet partileri ise planı zayıf ve etkisiz buluyor; yalnızca ulusal çapta bir yasağın sınıflarda rekor seviyelere çıkan ekran süresini azaltabileceğini öne sürüyor.
Siyasi Sahne
🇫🇷 Fransa, Grönland’da kapılarını açıyor.
Ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, dayanışma sözü verdi ve Nuuk’ta bir Fransız konsolosluğunun açılacağını duyurdu. Konsolosluğun önümüzdeki yılın başında faaliyete geçmesi kesinleşti. Grönlandlı liderler, artan jeopolitik baskılar ortasında bu desteği memnuniyetle karşılayarak ekonomi, araştırma ve iklim alanlarında iş birliğinin genişletilmesi planlarını benimsedi. Aynı zamanda AB Komiseri Dan Jørgensen, Brüksel’in 2028’den itibaren Grönland’a yaptığı desteği iki katına çıkararak 530 milyon euroya yükselteceğini açıkladı. Bu adım, Avrupa’nın Arktik bölgesine artan ilgisinin bir işareti olarak değerlendiriliyor.
🌍 Danimarka, Filistin’i tanıma politikasını yeniden şekillendiriyor.
Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, Filistin’in devlet olarak tanınmasının artık İsrail’in onayına bağlı olmayacağını, eski politikanın İsrail’e “fiili veto” yetkisi tanıdığını söyledi. Danimarka henüz Filistin’i tanımaya hazır değil, ancak bu anın giderek yaklaştığını vurguladı. Bu politika değişikliği, Fransa ve Belçika gibi ülkelerin bu ay New York’taki BM Genel Kurulu’nda tanıma kararlarını açıklamaya hazırlanmalarıyla aynı döneme denk geliyor.
⚡ Ørsted, Trump yönetimine dava açtı.
Enerji devi Ørsted, Donald Trump’ın neredeyse tamamlanmış olan ve 350.000 haneye enerji sağlaması planlanan Revolution Wind açık deniz rüzgâr çiftliğini ani bir kararla durdurmasının ardından ABD makamlarını mahkemeye verdi. ABD yetkilileri, projeyi ulusal güvenlik için tehdit olarak nitelendirerek drone saldırısı gibi risklere işaret ediyor. Ancak Ørsted, başkanın bu projeyi durdurmaya yasal bir dayanağı olmadığını savunuyor. Haftalar süren sessiz diplomasinin ardından gelen bu dava, Trump’ın yeşil enerjiye karşı sert tutumunu artırdığı bir dönemde ilişkileri daha da germe potansiyeli taşıyor.
🌹Ishøj Belediye Meclisinden İstifa. Sosyal Demokratlara (A) mensup Selçuk Mehmet Özcan geçtiğimiz günlerde belediye meclisindeki görevinden ve partisinden istifa ettiğini açıkladı. Türkiye kökenli bir aileden gelen Ishøj sakini Özcan'ın hedefleri yerel eğitim olanaklarını geliştirmek üzerine kuruluydu. Özcan istifa gerekçesi olarak görevinde istediği farkı yaratamadığı gibi partisiyle ters düştüğünü gösterdi.
🙏 Sağ partiler Store Bededag’i (Büyük Dua Günü) geri istiyor.
Muhalefetteki dört parti: Konservative (Muhafazakârlar), DD (Milliyetçi Popülistler), Liberal Alliance (Libertaryen Muhafazakârlar) ve DF (Milliyetçi Muhafazakârlar) gelecek seçimde iktidara gelirlerse bu resmi tatili geri getirme sözü verdi. Partiler, hükümetin tatili “yanlış gerekçelerle” kaldırdığını savunuyor. İktidardaki Venstre (Danimarka Liberalleri) ise kararın, daha fazla işgücü sağlamak ve savunma harcamalarını finanse etmek için gerekli olduğunu belirtiyor. Anketler, halkın çoğunluğunun tatilin geri gelmesini istediğini gösteriyor; ancak geleceği seçim sonrası yapılacak siyasi pazarlıklara bağlı olacak.
💡 Yeni Sağlık Konseyleri nedir?
Danimarka’nın sağlık reformu kapsamında, 2027’den itibaren 17 yerel “sundhedsråd” (Sağlık Konseyi) kurulacak. Amaç, sağlıkla ilgili kararları halka daha yakın hale getirmek.Her konsey, bölgeden ve çevredeki belediyelerden seçilmiş temsilcilerden oluşacak. Bu temsilciler, yerel sağlık hizmetlerini güçlendirmek ve tedavilerin daha fazlasını hastanelerden çıkarıp topluma taşımak için birlikte çalışacak.
Konseyler kendi bölgelerinde sağlık hizmetlerini planlama, koordine etme ve yatırım yapma görevini üstlenecek. Böylece sağlık sistemi, yerel ihtiyaçlara daha uyumlu ve erişilebilir hale getirilecek.
👏👏👏